W umowie licencyjnej Windows nie znajduje się żaden zapis wprost odnoszący się do zmiany sprzętu, jego ulepszania i modyfikacji. Inaczej jest w umowie MAR i TPR, gdzie zmiany płyty głównej i procesora są zastrzeżone:
6. Odnawianie, regeneracja, naprawy.
TPR musi mieć udokumentowany proces i wdrożenie w celu odnowienia kwalifikującego się urządzenia, które obejmuje co najmniej następujące kroki:
(a) Testowanie, naprawę i wymianę części
(i) Pamięć o dostępie swobodnym (RAM) i / lub dysk Fixed Storage można wymienić.
(ii) Ani płyta główna, ani procesor nie mogą być zamienione. Mogą być wymienione tylko wtedy, gdy są wadliwe, muszą zostać wymienione na podzespoły o takiej samej specyfikacji jak oryginał.
(b) Czyszczenie.
Ponownie używane dyski twarde należy sformatować zgodnie z wytycznymi dotyczącymi usuwania danych z nośników opublikowanymi w publikacji specjalnej National Institute of Standards and Technology 800-88 lub podobnej.
Ale temat wcale nie jest taki prosty i oczywisty bo należy zacząć od tego co Microsoft rozumie przez nowe urządzenie. Otóż w przypadku gdy system (w wersji OEM jest on przypisany do urządzenia) każda istotna zmiana sprzętu wymaga zakupu nowej licencji; po takiej zmianie komputer traktowany jest jako nowe urządzenie.
Technicznym skutkiem tego rozwiązania jest konieczność ponownej aktywacji po dokonaniu istotnej zmiany sprzętu.
I tak w przypadku rozszerzenia pamięci RAM, zmiany dysku twardego, dołożenia kart rozszerzeń zmiany te uważane są za nieistotne gdyż wprost nie wpływają (no może z wyjątkiem zmiany dysku HDD na SSD) na wydajność i możliwości urządzenia.
Jednak w przypadku zmiany procesora lub płyty głównej ich wymiana uważana jest za istotną modyfikację sprzętu.
Wprowadzony w Windows 10 mechanizm 4K Hardware Hash jest techniczną implementacją tych zastrzeżeń. Mechanizm ten generuje 4096-bajtowy unikalny identyfikator sprzętu, będący reprezentacją danego urządzenia. Do obliczenia wykorzystuje się wiele elementów systemu, np. model i numer seryjny płyty głównej, MAC adresy kart sieciowych, model i numer seryjny procesora, itd. Sam mechanizm tworzenia 4K HH jest objęty tajemnicą a tworzony jest przy pomocy narzędzia OA3Tool.exe. Poszczególne komponenty mają różne… nazwijmy to “wagi”, specyfikacja płyty głównej ma tu wagę najwyższą. Wracając jednak do umowy licencyjnej…
Jest pewien bałagan jeśli chodzi o techniczne aspekty funkcjonowania oprogramowania a zapisy umowy licencyjnej. Microsoft odszedł od wprost wyrażonych zastrzeżeń co do sposobu użytkowania oprogramowania zastępując go pewnym enigmatycznym zapisem i otwierając wprost pewną furtkę do potencjalnie niedozwolonego działania. Chodzi konkretnie o pkt 2c (iv):
(…) Przykładowo niniejsza Umowa nie daje Licencjobiorcy żadnego prawa, aby: (…) omijać techniczne restrykcje i ograniczenia oprogramowania;
Oznacza to wprost, że jeżeli oprogramowanie stwierdzi istotną zmianę sprzętu i poinformuje o konieczności użycia nowej licencji to należy się stosować do poleceń, w przeciwnym wypadku będzie to uznane za naruszenie umowy licencyjnej.
Oraz kolejnym dość nieostrym zapisem pkt. 6:
(…) Podczas aktywacji (lub reaktywacji wymaganej przez zmianę składników danego urządzenia), oprogramowanie może wykryć, że zainstalowana jego instancja jest nieoryginalnym lub niewłaściwie licencjonowanym produktem albo została w nieautoryzowany sposób zmieniona. Po zakończonej niepowodzeniem aktywacji oprogramowanie podejmie próbę naprawienia się przez zastąpienie nieoryginalnego oprogramowania Microsoft oryginalnym oprogramowaniem Microsoft. Licencjobiorca może również otrzymywać przypomnienia o konieczności uzyskania legalnej licencji na oprogramowanie. Zakończona powodzeniem aktywacja nie stanowi potwierdzenia, że oprogramowanie jest oryginalne lub objęte właściwą licencją. Działania zmierzające do obejścia lub pominięcia aktywacji są niedozwolone. Więcej informacji pomagających w określeniu, czy oprogramowanie jest oryginalne lub czy uzyskano właściwą licencję, można znaleźć na stronie (aka.ms/genuine). Niektóre aktualizacje, pomoc i inne usługi mogą być oferowane tylko użytkownikom oryginalnego oprogramowania Microsoft.
Znaczy to tyle, że to oprogramowanie na podstawie 4K HH decyduje czy dana zmiana sprzętu była dopuszczalna, czy też nie (i w takim przypadku wymagana jest nowa licencja) a następnie informuje o tym fakcie użytkownika.
Nie znajdziemy tu zapisów dotyczących konkretnych podzespołów, tak jak było to w przypadku np. Windows 7.
Z kolei na stronie: https://support.microsoft.com/pl-pl/help/20530/windows-10-reactivating-after-hardware-change
wprost opisane jest co należy zrobić przed zmianą sprzętową aby ponowna aktywacja powiodła się, obchodząc niejako techniczne zabezpieczenia oprogramowania.
Moim zdaniem skala zjawiska była na tyle niska (modyfikacje i ulepszenia), że producent odszedł od stosowania bezpośrednich zastrzeżeń w umowie licencyjnej, pozostawiając jednak techniczne środki utrudniające istotne zmiany.
Następnie wprost umożliwił praktycznie dowolną zmianę sprzętu dostarczając instrukcję w jaki sposób to wykonać.
W przypadku audytu legalności oprogramowania zmodyfikowane w istotny sposób urządzenie może wzbudzać wątpliwości i, zależnie od skali zmian, może być uznane za sprzęt, dla którego brak jest właściwej licencji na oprogramowanie.